Luật Doanh nghiệp 2020 sau lần sửa đổi năm 2025

Cập nhật pháp lý · 10/2026

Luật số 76/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/7/2025, bổ sung nghĩa vụ về chủ sở hữu hưởng lợi, trong khi bộ máy đăng ký kinh doanh được sắp xếp lại. Bài viết điểm lại các nội dung cốt lõi còn giữ nguyên và những gì doanh nghiệp có vốn nước ngoài cần làm.

Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14 có hiệu lực từ ngày 01/01/2021, thay thế Luật Doanh nghiệp 2014. Sau gần năm năm áp dụng, thay đổi đáng kể nhất đến từ Luật số 76/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Doanh nghiệp, được Quốc hội thông qua ngày 17/6/2025 và có hiệu lực từ ngày 01/7/2025. Cùng ngày, Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp có hiệu lực, thay thế Nghị định 01/2021/NĐ-CP.

Năm 2025 cũng là năm bộ máy quản lý thay đổi mạnh. Bộ Kế hoạch và Đầu tư hợp nhất vào Bộ Tài chính, chính quyền địa phương chuyển sang mô hình hai cấp. Với doanh nghiệp có vốn nước ngoài, những thay đổi này ảnh hưởng trực tiếp đến hồ sơ đăng ký và cách tổ chức thông tin sở hữu.

Những nội dung nền tảng của Luật 2020 vẫn giữ nguyên

  • Doanh nghiệp tự quyết định hình thức, số lượng và nội dung con dấu, không phải thông báo mẫu dấu; dấu có thể là dấu vật lý hoặc chữ ký số
  • Cổ đông hoặc nhóm cổ đông sở hữu từ 5% cổ phần phổ thông trở lên có quyền yêu cầu triệu tập Đại hội đồng cổ đông, xem xét sổ sách, đề cử thành viên Hội đồng quản trị; Luật 2014 đặt ngưỡng 10% và yêu cầu nắm giữ liên tục 6 tháng, Luật 2020 bỏ cả hai điều kiện này, Điều lệ có thể quy định tỷ lệ thấp hơn
  • Công ty có thể có nhiều người đại diện theo pháp luật; nếu Điều lệ không phân định quyền hạn, mỗi người đều là đại diện đầy đủ của công ty và liên đới chịu trách nhiệm nếu gây thiệt hại
  • Doanh nghiệp nhà nước bao gồm cả doanh nghiệp do Nhà nước nắm trên 50% vốn điều lệ hoặc tổng số cổ phần có quyền biểu quyết, rộng hơn mức 100% của Luật 2014; điều này cần lưu ý khi liên doanh hoặc mua cổ phần của doanh nghiệp có vốn nhà nước
  • Các thủ tục chuyển đổi loại hình, chia, tách, hợp nhất, sáp nhập và giải thể tiếp tục theo khung của Luật 2020

Chủ sở hữu hưởng lợi: thay đổi lớn nhất của năm 2025

Luật 76/2025/QH15 lần đầu đưa khái niệm chủ sở hữu hưởng lợi (beneficial owner) vào Luật Doanh nghiệp. Đây là cá nhân có quyền sở hữu trên thực tế vốn điều lệ hoặc có quyền chi phối doanh nghiệp, trừ người đại diện chủ sở hữu trực tiếp tại doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ và người đại diện phần vốn nhà nước tại công ty cổ phần, công ty TNHH hai thành viên trở lên. Doanh nghiệp có nghĩa vụ thu thập, cập nhật, lưu giữ thông tin này (ít nhất 5 năm sau khi giải thể hoặc phá sản), thông báo khi có thay đổi và cung cấp cho cơ quan nhà nước khi được yêu cầu. Luật 76/2025/QH15 còn sửa một số nội dung khác, như điều kiện chào bán trái phiếu riêng lẻ và các hành vi bị cấm liên quan đến kê khai vốn điều lệ, định giá tài sản góp vốn.

Nghị định 168/2025/NĐ-CP cụ thể hóa hai tiêu chí. Thứ nhất, cá nhân sở hữu trực tiếp hoặc gián tiếp (qua tổ chức khác) từ 25% vốn điều lệ hoặc tổng số cổ phần có quyền biểu quyết trở lên. Thứ hai, cá nhân có quyền chi phối ít nhất một trong các vấn đề như bổ nhiệm, miễn nhiệm thành viên Hội đồng quản trị hoặc Hội đồng thành viên, Chủ tịch, người đại diện theo pháp luật, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc; sửa đổi Điều lệ; thay đổi cơ cấu tổ chức quản lý; tổ chức lại hoặc giải thể công ty. Công ty niêm yết và công ty đăng ký giao dịch chứng khoán cần đối chiếu thêm quy định của pháp luật chứng khoán.

Phần khó trong thực tế là truy ngược chuỗi sở hữu. Một công ty con tại Việt Nam do pháp nhân ở Singapore, Hồng Kông hay British Virgin Islands nắm giữ, qua thêm một hai tầng công ty trung gian hoặc quỹ đầu tư, phải xác định được cá nhân đứng cuối chuỗi. Doanh nghiệp thành lập trước ngày 01/7/2025 bổ sung thông tin khi thực hiện thủ tục thay đổi đăng ký gần nhất, hoặc có thể chủ động bổ sung sớm hơn.

Quy định này gắn với Luật Phòng, chống rửa tiền 2022 và các cam kết của Việt Nam với FATF sau khi Việt Nam bị đưa vào danh sách giám sát tăng cường (danh sách xám) từ tháng 6/2023. Vì vậy, nhiều khả năng việc kiểm tra sẽ chặt hơn theo thời gian.

Bộ máy đăng ký và thủ tục

  • Phòng Đăng ký kinh doanh nay thuộc Sở Tài chính cấp tỉnh, sau khi Bộ Kế hoạch và Đầu tư hợp nhất vào Bộ Tài chính từ ngày 01/3/2025
  • Từ ngày 01/7/2025, cấp huyện không còn; việc đăng ký hộ kinh doanh chuyển về cấp xã
  • Hồ sơ đăng ký trực tuyến trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp phải được xác thực điện tử qua hệ thống định danh và xác thực điện tử, với cả người ủy quyền và người được ủy quyền
  • Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã, địa chỉ trụ sở của nhiều doanh nghiệp đã đổi tên gọi; theo hướng dẫn hiện hành, doanh nghiệp chưa bắt buộc cập nhật Giấy chứng nhận chỉ vì lý do này, nhưng nên thống nhất địa chỉ trên hợp đồng, hóa đơn và hồ sơ thuế
  • Với hộ kinh doanh, phương pháp thuế khoán được bãi bỏ từ ngày 01/01/2026 theo Nghị quyết 198/2025/QH15, khiến việc chuyển lên doanh nghiệp đáng cân nhắc hơn

Doanh nghiệp nên làm gì

  • Vẽ lại sơ đồ sở hữu đến cá nhân cuối cùng, kể cả cấu trúc qua quỹ, ủy thác hoặc thỏa thuận đứng tên hộ
  • Chuẩn bị sẵn bộ thông tin chủ sở hữu hưởng lợi để nộp cùng hồ sơ thay đổi đăng ký tiếp theo
  • Rà soát Điều lệ về ngưỡng quyền của cổ đông thiểu số và phân quyền giữa các người đại diện theo pháp luật
  • Kiểm tra lại tỷ lệ vốn nhà nước của đối tác trước khi ký liên doanh hoặc mua cổ phần
  • Theo dõi các văn bản hướng dẫn và sửa đổi tiếp theo, vì khung pháp lý về doanh nghiệp vẫn đang được điều chỉnh cùng các cải cách thủ tục hành chính

Bizlink có thể hỗ trợ

Chúng tôi hỗ trợ doanh nghiệp rà soát cấu trúc sở hữu, xác định và kê khai chủ sở hữu hưởng lợi, sửa đổi Điều lệ và thực hiện các thủ tục thay đổi đăng ký tại Sở Tài chính. Với các tập đoàn có nhiều tầng sở hữu, chúng tôi phối hợp với bộ phận pháp chế ở nước ngoài để thu thập thông tin một lần, dùng cho cả hồ sơ tại Việt Nam và yêu cầu nhận biết khách hàng của ngân hàng.

Bài viết mang tính thông tin chung, không phải ý kiến tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể. Cập nhật đến tháng 10/2026.